Sámiid duohtavuođa- ja soabadankommišuvnna nuortalaččáid gullamiin bođii ovdal guokte sierra dáhpáhusa, maid komišuvda bivddii filosofiija doavttir Sonja Tanhua (Helsset universitehta) čielggadit nuortalaččaid muitodieđu veahkkin.
Čielggadus gieđahallá Aleksi “Mosku” Hihnavaara doaimmaid Lappi noartaoasiin virggálaš ja eahpevirggálaš lágaid gohccin 1910- ja 1920-loguin, ja Lappi rádjagozáhuslágádusa kenrálamajuvra Kurt Matti Walleniusa doaimmaid. Erenomažit dutkat Mosku ja Walleniusa ”mávssahanreaissu” nuortalaččaid lusa jagi 1919. Dalle Wallenius ja suopmelaš soalddátráđđehusa fápmudan joavkkut sirdašuvve nuortarájá badjel ja čađahedje veahkaválddálaš gažademiid nuortalaččaid gaskkas ja duoguštedje dahje suoládedje nuortalaččaid bohccuid sihke sin dulljiid ja eará opmodaga.
Tanhua gieđahallá maid ng. “Beahcáma suollevákšuma” jagi 1939. Dalle Valpo válddii Beahcáma guovllus giddagassii ja doalvvui Kemii ja Roavvenjárgii badjel čuođi olbmo dutkamiidda, eanaš siviillaid. Dutkamiid áigge goittotge guokte olbmo sorbmahuvve eahpečielga dáhpáhusaid geažil. Loahpaloahpas dušše 15 ožžo duomu suollevákšumis ja buohkat áššáiduhtton olbmot muitaledje maŋit muttus šaddan biinniduvvot gažademiid áigge.
Dáhpáhusa birra lea leamaš jahkelogiid áigge čiegadeami ja šláddariid atmosfeara. Dáid dáhpáhusaid bokte nuortalaččaid oaidnámušat ja vásihusat leat árat dutkamušas measta ollásit hilgojuvvon.
Čielggadeapmi almmustahttojuvvo Stáhtaráđi neahttasiidduin 14.11. dii 9:
- Sonja Tanhua: Kostoretkiä ja vakoilua: historiantutkimus kolttasaamelaisten muistitiedon tukena https://urn.fi/URN:ISBN:978-952-383-908-3
Čielggadeapmi lea oassi Sámiid duohtavuohta- ja soabadankomišuvnna sierračielggademiid ráiddus. Komišuvnna bargu lea čielggadit sámiid vásihan vealaheami ja assimilašuvnna ja ovdanbuktit vugiid hukset soabadeami eamiálbmot sápmelaččaid ja Suoma stáhta gaskkas. Dieđut komišuvdnii ráhkaduvvon čielggademiin gávdnojit neahttasiidduin https://sdtsk.fi/julkaisut/.
Lassedieđut
Filosofiija doavttir Sonja Tanhua
sonja.tanhua(a)helsinki.fi
Gulahallanplánejeaddji Mira Pohjanrinne
mira.pohjanrinne(a)sdtsk.fi